01 o 07
Hoʻolālā Geek: Juke Hats
Kronbali He aha ia i kapaʻia? ʻO Juju (Joo-Joo) aiʻoleʻo Tyn (pronoun tin tin)
Ma hea mai? ʻO ka poʻe Bamileke o Cameroon
ʻO wai ka mea? ʻO ka'Aviva Home, Kronbali
02 o 07
Hoʻolālā Geek: Juke Hats
Uaʻoluʻolu mākou Inā loaʻa kahi'āpana hale i kapaʻia i nā makahiki i hala iho nei, ua like me kaʻano o kaʻaʻahu honua,ʻo ia ka hōʻailona Juju Cameroonian. ʻOiaiʻo kāna mau puʻupuʻu'ōpū a me nāʻanoʻoluʻoluʻoluʻolu, i hoʻomaka muaʻia e hoʻonani i nā kānaka,ʻaʻole i nā lumi, i kēia manawaʻaʻole i piha kahi lumi me ka hapaʻole o kēia mau mea momona i ka paia. Eia naʻe,ʻoiai he mauʻike maʻalahiʻo Juju ma nā paia o nāʻaoʻao o nā wā hou, no nā Bamileke o ke Komohana o Cameroon, he mau mea maʻamau wale nō i mālamaʻia no nā mea koho.
03 o 07
Hoʻolālā Geek: Juke Hats
ʻO ka Marion House Book ʻO nā haʻawina o nā moʻomeheu Hawaiʻi e kau i loko o kahi pilikia o nā inoa. ʻO ka manawa pinepine nā inoa i hoʻohanaʻia e pili ana i nā'ōlelo Pelekane e puka mai ma waho o ka pūʻulu i hoʻounaʻia ai, a ua hoʻohanaʻia eʻike, he hoʻokahi hoʻokahi, he mau pūʻulu o ka poʻe e noʻonoʻo nei iā lākou iho he meaʻikea (e nānā i nā kiʻi mua o Geek Geber ma Berber a me Kuba nā mea waiwai moʻomeheu). ʻO ka hopena,ʻo nā inoa i manaʻoʻia he kūlana kūponoʻaʻole hiki ke loaʻa iki kahi manaʻo no nā poʻe i manaʻoʻia e wehewehe,ʻaʻole nā inoa i hoʻohanaʻia e nā kānaka no lākou iho. Pēlā keʻano me ka inoaʻo "Bamileke". ʻO ka hua'ōlelo e hoʻokomo i nā wahi a pau mai nā lā he kanaiwakumamākahi a me nā hui likeʻole i manaʻoʻia ma keʻano hui, ma keʻano o kā lākou mau'ōlelo e pili pili ana akāʻaʻole like hoʻokahi (1). ʻO ka hui'ōlelo Bamileke heʻumikumamākahi mau hua'ōlelo likeʻole, a ua hōʻano'ē kēlā me kēia me nā dialectal āpau āpau (2). ʻO nā'ōlelo Bamileke,ʻo Ghomala ', Fefe', Kwa ', Medumba, Mengaka, Nda'nda', Ngiemboon, Ngomba, Ngombale, Ngwe, Yemba a me nā dialect like (3) ua hoʻolahaʻia ma luna o ka heluna 2,1 miliona (4) a 3 miliona (5) a hiki i ka 8 miliona (6) lāhui, e hilinaʻi ana i kāu kumu
04 o 07
Hoʻolālā Geek: Juke Hats
ʻO Alain Denis ʻAʻole i pau ka hoʻopukaʻana i ka inoaʻana me nā kānaka. ʻO nā'āpana o ka moʻomeheu e hele nei i ka honua nei eʻike ana lākou e hana ana pēlā ma lalo o ka inoa i kapaʻia. ʻAʻole nō ia he mea kupanaha no ka "Juju"ʻaʻole ia ka'ōlelo i hoʻohana muaʻia e wehewehe i ka inoa o ka hula kākela Cameroonian,ʻaʻole hoʻi i puka mai ma kahi'ōlelo Bamileke. ʻO nā mana o nā'ōlelo e pili ana i ka'ōlelo a me ka hua'ōleloʻo "Juju",ʻo ia paha kahi hua'ōlelo o ka "djudju", hoʻohanaʻia e ka Hausa o ka'ākau'ākau o Nigeria e hōʻike ana i kaʻuhaneʻino (7) aiʻole mai ka "fīʻou" French, 'o ia hoʻi he trifle a mea pāʻani (8). I loko o nā makahiki, ua lilo ka'ōlelo i mea kaulana a hele maikaʻiʻia, e hoʻohanaʻia ana e wehewehe i nā mea a pau mai nā motika marijuana (ibid.) I kekahi mele kaulana o nā mele (9). Mai ka manawa i kākau muaʻia aiʻo ia i ka hopena o ke kenekulia 17, ua liloʻo Juju i'ōlelo kaulana i waena o nā Europa no ka piliʻana i nā hoʻomana o nā poʻe o ke Komohana a me ko lākou mau maʻi ho'ōla i kapaʻia he poʻe Juju. Malia paha he kahunapule nānā i nā mea lawe i kēia mau pāpale no ia mau mea ho'ōla a hoʻohana i ka inoa iʻikeʻia e mākou i kēia mau lole kāhili i kapaʻia e Bamileke "Tyn" (10).
05 o 07
Hoʻolālā Geek: Juke Hats
Hoa-Qui Ma nāʻano likeʻole o nā'ōlelo a me ka helu o nā'ōpana likeʻole he nui nāʻano likeʻole i waena o nā hui Bamilike. ʻO kekahi o kēia mauʻoihana kālai'āina. ʻO nā kaulike Bamileke i alakaʻiʻia e kahi aliʻi a mō'ī paha i kapaʻiaʻo "Fon" (11). Ua hele ke mō'ī i kahi papaʻawalu mau kānaka i kapaʻiaʻo "Mkem" aiʻole ka "ʻahahui o nā mea kuleana o ka pono" (12). Uaʻikeʻia kēlā me kēia luna o kēiaʻaha kūkā i ka waiwai nui i kona kūlana a me kēlā me kēia hana ma keʻano he poʻo o kahi hui i hoʻokauʻia i kekahi mau kuleana ma loko o ke aupuni. ʻO ia mau kuleana e hiki ke lilo i ka pūʻali, ke kālā, ke kānāwai, aiʻole ia. I kēlā me kēia makahikiʻelua, he mau hālāwai kūikawāʻo Mkem kahi i hōʻikeʻia ai ka waiwai o ka mō'ī. Ma kēia mau hana,ʻo nā lālā o Mkem a me ko lākou mau ukali no nā mākāka e kūpono i ko lākou mau kaiaulu. ʻO nā mea hanohano loa o kēia mau mea, nāʻeleʻele a me nā leopadi, ua mālamaʻia no ka mō'ī wale nō a no nā lālā o Kuʻie aʻo Kemdje, nā pūʻali koaʻelua. Aia me kēia mau pūkāka kahi iʻike nuiʻia aiʻo Tyn a iʻole nā "Juwega", akā naʻe i kahi manawa eʻaʻahuʻia nā mea hoʻokahi (13).
06 o 07
Hoʻolālā Geek: Juke Hats
Delcampe E like me nāʻano o Bamileke, ua hanaʻia nā kāpena Tyn no ka hoʻohanaʻana i nāʻahaʻaina aliʻi a me nā hana (14). I ka hui pūʻana me ka hui o ka Mkem, hiki i ka make o kekahi mō'ī a iʻole kekahi mea waiwai o kekahi o nāʻekalesiaʻewalu (ʻo ia mau mea waiwai nui). Ke kūkuluʻia nei ka pāpale ma ka raffia i ulanaʻia e hana i keʻano kākoʻo. Ma hope, laweʻia nā hulu i laweʻia mai ka moa, manu manu a me nā mea hihiu hihiu'ē aʻe a pili i ka waihona. ʻO ke kaulaʻili i hoʻopaʻaʻia i ka hope e hoʻohanaʻia no ka hukiʻana i ka pāpale i kona laulā piha. Hoʻololi ka nui o nā pāpale, i waena o nā mea i hanaʻia no ka hoʻokuʻuʻana a hoʻohanaʻia i ka hoʻoulu hale. Akāʻo ke anawaena o kahi pāpale aliʻi Tyn i kahi o 31.5 inisi a 80cm (15). Ke hoʻohanaʻoleʻia, e kāpiliʻia ka pahu i kahi pūnaewele e hiki ke mālama ponoʻia me ka mālamaʻoleʻana i nā hulu i loko o ka pūpū o ka hoʻonāhui'iliʻoli nui loa (ibid.).
07 o 07
Hoʻolālā Geek: Juke Hats
Pinterest ʻO ka Bamileke o Kamorona he poʻe kānaka i hui likeʻia a māheleʻia, he like a me ka maopopo. E like me nā lāhui a pau oʻAmelika, ua ola lākou i ka hoʻohui'āinaʻana o Siamani i ka hopena o ke kenekulia 1900 eʻike wale i kēlā hana ma ka lima o ka Farani a me ka Pelekane i ka hoʻomakaʻana o ka 20 (16). ʻOiai nā makahiki lōʻihi e paio ana no ke kūʻokoʻa mai ka'ōlelo Farani a me Pelekānia ua waiho i ka hōʻailona ma luna o nā kānaka a me kā lākou moʻomeheu, nui nā moʻolelo o Bamileke e noho mau ana, ua lilo i kēlā hanauna i kēia hanauna i kumu no ka hilinaʻi moʻomeheu a me ka haʻaheo o ka moʻolelo. ʻO ka hui pūʻana o ka ikaika, ka nani, ka waiwai a me ka pakuhi e ho'ākāka ana i ka hana aliʻi a Bamileke, ua hoʻokomoʻia i nā lei aliʻi e hoʻolālā nei i nā keʻena ma ka honua - e hāʻawi aku i nā mea a pau i kahi hanohano o ka manawa hoʻokahi o nā koa a me nā aliʻi .